آیا نوشیدن آب تصفیه شده ضرری دارد؟ - فراغیب


'''این سؤال برای بسیاری از افرادی که از دستگاه [[ویکی پدیا:تصفیه آب|تصفیه آب]] خانگی استفاده می‌کنند مطرح است.'''

پاسخ کوتاه این است که نوشیدن آب تصفیه‌شده در صورتی که دستگاه مناسب باشد، آب ورودی کیفیت قابل قبول داشته باشد و فیلترها به‌موقع تعویض شوند، معمولاً به‌خودی‌خود ضرری ندارد. با این حال، نوع فناوری تصفیه اهمیت زیادی دارد و نمی‌توان همه آب‌های تصفیه‌شده را یکسان در نظر گرفت.

برخی دستگاه‌ها مانند [[ویکی پدیا:اسمز معکوس|اسمز معکوس]] می‌توانند علاوه بر آلاینده‌ها، مقدار قابل‌توجهی از مواد معدنی محلول مانند کلسیم و منیزیم را نیز کاهش دهند. سازمان جهانی بهداشت نیز اشاره می‌کند که آب آشامیدنی می‌تواند بخشی از دریافت کلسیم و منیزیم رژیم غذایی را تأمین کند، هرچند مقدار این سهم به منبع آب و رژیم غذایی فرد بستگی دارد. 

'''''بنابراین مسئله اصلی این نیست که «آب تصفیه‌شده خوب است یا بد»، بلکه باید پرسید چه آبی، با چه فناوری‌ای و برای حذف چه آلاینده‌ای تصفیه شده است؟'''''

'''''<big>آیا آب تصفیه شده برای بدن ضرر دارد؟</big>'''''
<html>
<center>
<img src="https://dl.faraghaib.ir/m/260006/260006152.jpg">
</center>
</html> 
اگر منظور از آب تصفیه‌شده، آب آشامیدنی است که با یک سیستم مناسب و به شکل صحیح تصفیه شده، دلیلی وجود ندارد که صرفاً تصفیه‌شدن آب را عامل ضرر بدانیم.

هدف اصلی تصفیه آب، کاهش آلاینده‌هایی است که می‌توانند برای سلامت انسان نامطلوب باشند. سازمان جهانی بهداشت در راهنمای جدید کیفیت آب آشامیدنی، بر مدیریت خطرات میکروبی، شیمیایی و سایر عوامل مؤثر بر سلامت آب تأکید کرده است. 

برای مثال، برخی سیستم‌های تصفیه خانگی می‌توانند آلاینده‌هایی مانند [[ویکی پدیا:سرب|سرب]]، [[ویکی پدیا:نیترات|نیترات]]، [[ویکی پدیا:آرسنیک|آرسنیک]] و بعضی مواد شیمیایی را کاهش دهند؛ البته قابلیت هر دستگاه به فناوری و مشخصات فنی آن وابسته است. 

== آیا آب RO برای سلامتی مضر است؟ ==
یکی از پرتکرارترین سؤالات مخاطبین [[صفحهٔ اصلی|فراغیب]] درباره آب تصفیه‌شده، مربوط به اسمز معکوس یا RO است. 

سیستم RO می‌تواند طیف گسترده‌ای از آلاینده‌ها را کاهش دهد. CDC نیز گزارش می‌کند که سیستم‌های اسمز معکوس می‌توانند موادی مانند باکتری‌ها، ویروس‌ها، برخی فلزات و تعدادی از مواد شیمیایی محلول را کاهش دهند. 

اما در مقابل، RO می‌تواند مقدار برخی مواد معدنی مانند [[ویکی پدیا:کلسیم|کلسیم]] و [[ویکی پدیا:منیزیم|منیزیم]] را نیز به‌شدت کاهش دهد. 

آیا این موضوع به معنی «مضر بودن آب RO» است؟

خیر، چنین نتیجه‌ای از آن به‌دست نمی‌آید.

مواد معدنی مورد نیاز بدن عمدتاً از غذا دریافت می‌شوند و آب نیز بسته به منبع خود می‌تواند سهمی در دریافت برخی مواد معدنی داشته باشد. بنابراین پایین بودن مواد معدنی آب به‌تنهایی به معنی ناسالم بودن آن نیست.

== آیا آب بدون املاح برای بدن ضرر دارد؟ ==
این تصور که «هرچه املاح آب کمتر باشد، آب برای بدن مضرتر است» یک قاعده علمی عمومی نیست.

آب‌های مختلف به‌طور طبیعی دارای مقدار متفاوتی از مواد محلول هستند. برخی آب‌ها مواد معدنی زیادی دارند و برخی دیگر مقدار کمی مواد معدنی دارند. سازمان جهانی بهداشت نیز بر تنوع طبیعی و تغییرات مواد معدنی آب‌های آشامیدنی تأکید کرده است.

بنابراین هنگام بررسی یک دستگاه تصفیه آب، فقط پایین بودن [[ویکی پدیا:TDS|TDS]] نباید معیار تصمیم‌گیری باشد.
TDS پایین به‌تنهایی به معنی آب سالم‌تر نیست و TDS بالاتر نیز به‌تنهایی به معنی آب ناسالم نیست.

مهم این است که مشخص شود چه مواد و آلاینده‌هایی در آب وجود دارند.

== آیا آب تصفیه شده باعث کمبود مواد معدنی بدن می‌شود؟ ==
این یکی دیگر از نگرانی‌های رایج مصرف‌کنندگان است.

اگر سیستم تصفیه، به‌خصوص RO، مقدار زیادی از کلسیم و منیزیم آب را کاهش دهد، سهم آب در دریافت این مواد معدنی کمتر می‌شود. با این حال، مقدار قابل‌توجهی از نیاز بدن به مواد معدنی از طریق رژیم غذایی تأمین می‌شود.
WHO نیز در بررسی مواد معدنی آب آشامیدنی توضیح می‌دهد که سهم آب در دریافت کلسیم و منیزیم می‌تواند با توجه به محل زندگی، منبع آب و رژیم غذایی متفاوت باشد. 
بنابراین نمی‌توان گفت هر فردی که آب RO مصرف می‌کند حتماً دچار کمبود مواد معدنی خواهد شد.

== آیا تصفیه بیش از حد آب می‌تواند مشکل‌ساز باشد؟ ==
تصفیه بیشتر همیشه به معنی آب بهتر نیست.

هدف تصفیه باید این باشد که آلاینده‌های نامطلوب به سطح ایمن برسند، نه اینکه تمام مواد محلول آب بدون دلیل حذف شوند.

برای مثال، اگر آب ورودی از کیفیت مناسبی برخوردار باشد، استفاده از یک سیستم بسیار پیچیده ممکن است ضرورت نداشته باشد. در مقابل، اگر آب دارای [[ویکی پدیا:نیترات|نیترات]]، سرب یا آلاینده مشخصی باشد، استفاده از فناوری مناسب می‌تواند ارزش بیشتری داشته باشد.
WHO نیز تأکید می‌کند که فناوری‌های تصفیه خانگی عملکرد یکسانی ندارند و باید بر اساس نوع آلودگی انتخاب شوند. 

=== '''''آیا فیلتر تصفیه آب قدیمی می‌تواند ضرر داشته باشد؟''''' ===
این موضوع از خودِ تصفیه آب مهم‌تر است.
<html>
<center>
<img src="https://dl.faraghaib.ir/m/260006/260006154.jpg">
</center>
</html> 
دستگاه تصفیه آب باید طبق دستورالعمل سازنده سرویس شود. فیلترهایی که بیش از زمان توصیه‌شده استفاده می‌شوند، ممکن است کارایی مورد انتظار را نداشته باشند.
WHO نیز تأکید کرده است که فناوری تصفیه خانگی باید به‌درستی و به‌طور مستمر استفاده و نگهداری شود؛ در غیر این صورت، مزیت مورد انتظار سیستم کاهش پیدا می‌کند. 

بنابراین هنگام استفاده از دستگاه‌هایی که در سری مقالات [[صفحهٔ اصلی|فراغیب]] نام برخی برندها مطرح شده یا هر برند دیگری، فقط خرید دستگاه کافی نیست. زمان تعویض فیلتر، سلامت ممبران، تمیزی مخزن، کیفیت اتصالات و سرویس دوره‌ای نیز اهمیت دارند.

== آیا آب تصفیه شده برای همه افراد مناسب است؟ ==
در حالت کلی، آب آشامیدنی سالم برای بیشتر افراد مناسب است؛ اما شرایط افراد ممکن است متفاوت باشد.
<html>
<center>
<img src="https://dl.faraghaib.ir/m/260006/260006153.jpg">
</center>
</html> 
برای مثال، افرادی که بیماری خاصی دارند یا رژیم غذایی ویژه‌ای را دنبال می‌کنند، ممکن است درباره میزان دریافت بعضی مواد معدنی یا مایعات نیاز به توصیه اختصاصی داشته باشند.
همچنین برای کودکان، سالمندان و افراد دارای شرایط پزشکی خاص، کیفیت آب و نحوه تأمین مایعات اهمیت بیشتری پیدا می‌کند.
به همین دلیل، نباید یک نسخه واحد را برای تمام افراد تجویز کرد.

=== '''''آب تصفیه شده بهتر است یا آب لوله‌کشی؟''''' ===
اگر آب لوله‌کشی از نظر میکروبی و شیمیایی سالم و مطابق استاندارد باشد، لزوماً نیازی به تصفیه بیشتر ندارد.

از طرف دیگر، اگر کیفیت آب در محل مصرف با مشکل مشخصی مواجه باشد، دستگاه تصفیه آب می‌تواند برای کاهش آن آلاینده مفید باشد.

سازمان جهانی بهداشت، آب آشامیدنی سالم را آبی می‌داند که از نظر آلودگی میکروبی و مواد شیمیایی مهم، ایمن باشد.

بنابراین انتخاب بین آب لوله‌کشی و آب تصفیه‌شده باید بر اساس کیفیت واقعی آب انجام شود، نه صرفاً تبلیغات.

=== '''''هنگام خرید دستگاه تصفیه آب به چه نکاتی توجه کنیم؟''''' ===
اگر قصد خرید دستگاهی از هر نوع برندی دارید، بهتر است این موارد را بررسی کنید:

'''1.آزمایش یا بررسی کیفیت آب ورودی'''

'''2.مشخص بودن آلاینده‌هایی که دستگاه برای کاهش آنها طراحی شده است.'''

'''3.نوع فناوری؛ مانند [[ویکی پدیا:کربن فعال|کربن فعال]]، UF، RO یا UV'''

'''4.کیفیت و مشخصات [[ویکی پدیا:ممبران|ممبران]] در سیستم‌های RO'''

'''5.وجود مستندات و گواهی معتبر عملکرد برای ادعاهای مهم.'''

'''6.امکان تعویض و تهیه فیلترهای مصرفی.'''

'''7.برنامه مشخص سرویس و نگهداری.'''

'''8.جلوگیری از تمرکز صرف بر تعداد مراحل یا عدد TDS.'''

WHO نیز برای ارزیابی فناوری‌های تصفیه خانگی، عملکرد محصولات را بر اساس توانایی آنها در کاهش عوامل بیماری‌زا بررسی می‌کند؛ بنابراین وجود شواهد عملکردی اهمیت بیشتری از تبلیغات عمومی دارد. 

== <big>جمع‌بندی</big> ==
در شرایط معمول، نوشیدن آب تصفیه‌شده‌ای که به‌درستی تصفیه، نگهداری و مصرف شده باشد، به‌خودی‌خود مضر نیست.

نکته مهم این است که نوع تصفیه با کیفیت آب و نیاز واقعی مصرف‌کننده هماهنگ باشد. سیستم RO می‌تواند بسیاری از آلاینده‌ها را کاهش دهد، اما هم‌زمان بخشی از مواد معدنی آب را نیز کم می‌کند. این موضوع لزوماً به معنی ناسالم بودن آب RO نیست، زیرا مواد معدنی مورد نیاز بدن عمدتاً از رژیم غذایی تأمین می‌شوند.در نهایت، آب سالم مهم‌تر از آب بیش‌ازحد تصفیه‌شده است. اگر آب ورودی سالم باشد، ممکن است تصفیه اضافی ضرورت زیادی نداشته باشد؛ و اگر آلاینده مشخصی وجود داشته باشد، باید دستگاهی انتخاب شود که برای همان آلاینده عملکرد مستند داشته باشد. 

این اصل هنگام انتخاب دستگاه‌ها بعد از مطالعه مقالات مربوط به این موضوع در فراغیب نیز اهمیت دارد: به جای تمرکز صرف بر تعداد فیلترها، تبلیغات یا پایین بودن TDS، باید کیفیت آب ورودی، فناوری تصفیه، آلاینده هدف، کیفیت فیلترها و نحوه نگهداری دستگاه را بررسی کرد.

برای اطلاعات بیشتر هنگام خرید دستگاه می توانید از طریق لینک های زیر مقالات مربوط به موضوع را مطالعه کنید.

[[دستگاه تصفیه آب رومیزی بهتر است یا زیرسینکی؟]]

[[دستگاه تصفیه آب بدون برق یا برقی؟]]

[[آیا دستگاه تصفیه آب ویروس‌ها را حذف می‌کند؟]]

[[آیا آب تصفیه شده برای کودکان مناسب است؟]]

[[آیا آب تصفیه شده برای ورزشکاران بهتر است؟]]

[[مزایای نوشیدن آب تصفیه شده چیست؟]]

[[تأثیر آب سالم بر سلامت کلیه]]