دستگاه تصفیه آب چه آلاینده هایی را حذف می کند؟
یکی از مهمترین سوالات مخاطبین فراغیب هنگام خرید دستگاه تصفیه آب خانگی این است که دستگاه تصفیه آب چه آلایندههایی را حذف میکند؟
پاسخ به این سوال ساده نیست، چون همه دستگاههای تصفیه آب عملکرد یکسانی ندارند. نوع فیلتر، فناوری تصفیه، کیفیت آب ورودی و حتی نحوه نگهداری دستگاه، همگی روی میزان حذف آلایندهها تأثیر میگذارند.
به همین دلیل نمیتوان گفت هر دستگاه تصفیه آب تمام مواد نامطلوب موجود در آب را حذف میکند. برای مثال، فیلتر کربن فعال بیشتر برای کاهش کلر، بو، طعم نامطبوع و برخی ترکیبات آلی کاربرد دارد، در حالی که سیستم اسمز معکوس یا RO میتواند طیف بسیار گستردهتری از مواد محلول را کاهش دهد. سازمان حفاظت محیط زیست آمریکا نیز تأکید میکند که هیچ فناوری واحدی همه آلایندهها را حذف نمیکند و انتخاب سیستم باید بر اساس آلاینده موردنظر انجام شود.
مهمترین آلایندههایی که دستگاه تصفیه آب میتواند کاهش دهد
۱. کلر و ترکیبات مؤثر بر طعم و بو
کلر یکی از مواد رایج برای ضدعفونی آب شهری است. وجود مقدار کنترلشده کلر در آب شبکه معمولاً با هدف جلوگیری از رشد میکروارگانیسمها انجام میشود، اما ممکن است باعث ایجاد بوی کلر یا تغییر طعم آب شود.
فیلترهای کربن فعال در بسیاری از دستگاههای تصفیه آب خانگی برای کاهش کلر و بهبود طعم و بوی آب استفاده میشوند. استاندارد NSF/ANSI 42 نیز به عملکرد فیلترها در کاهش موادی مانند کلر و عوامل مؤثر بر طعم و بو مربوط است.
۲. رسوبات و ذرات معلق
ذراتی مانند شن، ماسه، زنگزدگی و برخی رسوبات ناشی از لولهکشی میتوانند وارد آب شوند. فیلترهای الیافی یا فیلترهای رسوبگیر برای کاهش این ذرات مورد استفاده قرار میگیرند. این مرحله معمولاً در ابتدای فرایند تصفیه قرار میگیرد تا از فیلترهای حساستر مانند ممبران RO محافظت شود. البته میزان حذف به اندازه منافذ فیلتر و کیفیت آن بستگی دارد.
۳. نیترات و نیتریت
نیترات و نیتریت از آلایندههای شیمیایی مهم آب هستند و ممکن است در برخی منابع آب، بهخصوص در اثر فعالیتهای کشاورزی یا ورود فاضلاب، افزایش پیدا کنند.
همه فیلترهای خانگی توانایی حذف این ترکیبات را ندارند. سیستمهای اسمز معکوس و برخی فناوریهای تبادل یونی میتوانند برای کاهش نیترات و نیتریت استفاده شوند. استاندارد NSF/ANSI 58 نیز برای برخی سیستمهای RO، ادعای کاهش نیترات و نیتریت را مورد آزمون قرار میدهد.
۴. فلزات سنگین
برخی دستگاههای تصفیه آب، بهویژه سیستمهای RO دارای گواهی عملکرد مناسب، میتوانند میزان فلزاتی مانند سرب، کادمیوم، کروم و آرسنیک را کاهش دهند.
با این حال، نباید صرفاً بر اساس تعداد مراحل دستگاه درباره توانایی آن در حذف فلزات سنگین قضاوت کرد. عملکرد واقعی باید با مشخصات فنی و گواهی کاهش آلاینده همان مدل بررسی شود. استاندارد NSF/ANSI 58 برای سیستمهای اسمز معکوس، کاهش موادی مانند سرب، آرسنیک، کادمیوم، کروم، مس و باریم را در صورت داشتن ادعای مربوطه بررسی میکند.
۵. املاح محلول و سختی آب
یکی از تفاوتهای مهم اسمز معکوس با فیلترهای معمولی، توانایی آن در کاهش بخش قابلتوجهی از مواد جامد محلول یا TDS است.
موادی مانند نمکها و برخی یونهای معدنی در آب حل شدهاند و با یک فیلتر ساده رسوبگیر یا کربنی حذف نمیشوند. ممبران RO میتواند بسیاری از مواد معدنی و املاح محلول را کاهش دهد؛ در نتیجه TDS آب تصفیهشده معمولاً پایینتر میآید. البته کاهش املاح لزوماً به معنای «بهتر بودن آب با TDS کمتر در همه شرایط» نیست؛ کیفیت آب باید بر اساس ترکیب شیمیایی و استانداردهای آب آشامیدنی ارزیابی شود.
۶. فلوراید و برخی ترکیبات معدنی
برخی سیستمهای RO میتوانند فلوراید را کاهش دهند. این موضوع به نوع و کیفیت ممبران و عملکرد واقعی دستگاه بستگی دارد. بنابراین اگر هدف اصلی خرید دستگاه، کاهش یک آلاینده مشخص مانند فلوراید است، باید به دنبال محصولی باشید که کاهش آن آلاینده بهطور مشخص آزمون و تأیید شده باشد.
۷. برخی ترکیبات آلی و مواد شیمیایی
فیلتر کربن فعال میتواند برخی ترکیبات آلی، مواد مؤثر بر بو و مزه و تعدادی از مواد شیمیایی را جذب کند. در مقابل، RO نیز میتواند طیف وسیعی از ترکیبات آلی و معدنی محلول را کاهش دهد، هرچند عملکرد آن برای هر ماده یکسان نیست. در سالهای اخیر، کاهش ترکیباتی مانند PFAS نیز مورد توجه قرار گرفته است. EPA اعلام میکند برخی فیلترهای کربن فعال و سیستمهای اسمز معکوس، در صورت داشتن گواهی مناسب، میتوانند برای کاهش PFAS کاربرد داشته باشند.
آیا دستگاه تصفیه آب باکتری و ویروس را حذف میکند؟
این قسمت اهمیت زیادی دارد. پاسخ به نوع فناوری بستگی دارد. برخی فیلترهای غشایی و سیستمهای خاص میتوانند تعداد قابلتوجهی از باکتریها و ویروسها یا سایر عوامل میکروبی را کاهش دهند، اما هر فیلتر خانگی چنین قابلیتی ندارد.
سازمان جهانی بهداشت تأکید میکند فناوریهای مختلف تصفیه خانگی در برابر باکتریها، ویروسها و تکیاختهها عملکرد متفاوتی دارند و باید بر اساس هدف بهداشتی موردنظر انتخاب شوند. بنابراین اگر نگرانی اصلی آلودگی میکروبی است، صرفاً داشتن چند مرحله فیلتر به معنی ضدعفونی کامل آب نیست.
جدول آلایندهها و فناوری مناسب تصفیه
آیا هر دستگاه تصفیه آب همه آلایندهها را حذف میکند؟
خیر. این یکی از رایجترین برداشتهای اشتباه هنگام خرید دستگاه تصفیه آب است. تعداد مراحل بیشتر الزاماً به معنی حذف آلایندههای بیشتر نیست. ممکن است یک دستگاه چند فیلتر داشته باشد اما برای یک آلاینده خاص، عملکرد قابلتوجهی نداشته باشد.
برای انتخاب صحیح، ابتدا باید مشخص شود مشکل آب چیست و سپس فناوری مناسب انتخاب شود. NSF نیز توصیه میکند ابتدا آلایندههای موجود در آب مشخص شوند و سپس دستگاهی انتخاب شود که برای کاهش همان آلاینده، عملکرد تأییدشده داشته باشد.
نقش نگهداری و تعویض فیلترها
حتی بهترین دستگاه تصفیه آب نیز بدون نگهداری مناسب نمیتواند عملکرد مطلوبی داشته باشد. فیلترهای مصرفشده، فشار نامناسب، نصب نادرست یا استفاده از فیلترهای بیکیفیت میتواند عملکرد سیستم را کاهش دهد. به همین دلیل هنگام بررسی محصولات در مقالات **فراغیب**هر برند ، بهتر است فقط به تعداد مراحل توجه نکنید و مشخصات فیلترها، نوع ممبران، ظرفیت تولید آب، زمان تعویض فیلتر و گواهیهای عملکرد را نیز بررسی کنید.
جمعبندی
دستگاه تصفیه آب میتواند، بسته به فناوری و فیلترهای مورد استفاده، آلایندههایی مانند کلر، رسوبات، برخی فلزات سنگین، نیترات، فلوراید، املاح محلول، برخی ترکیبات آلی و PFAS را کاهش دهد. سیستمهای اسمز معکوس معمولاً دامنه گستردهتری از آلایندههای محلول را هدف قرار میدهند، در حالی که فیلترهای کربن فعال بیشتر برای کلر، بو، طعم و برخی ترکیبات آلی کاربرد دارند.
برای مطالعه بیشتر، این موضوعات میتوانند بهعنوان مقالات مرتبط به شما کمک کند.
راهنمای خرید دستگاه تصفیه آب خانگی
بهترین دستگاه تصفیه آب خانگی برای خانوادههای ایرانی
دستگاه تصفیه آب چند مرحلهای چیست؟
عمر مفید فیلتر تصفیه آب چقدر است؟