هر چند وقت یک بار باید سرویس تصیفه آب انجام شود؟
هر چند وقت یکبار باید دستگاه سرویس شود؟
پاسخ به این سؤال به نوع دستگاه، کیفیت آب ورودی، میزان مصرف، تعداد مراحل تصفیه و نوع فیلترها بستگی دارد. بنابراین نمیتوان برای همه دستگاههای تصفیه آب یک زمان ثابت تعیین کرد.
با این حال، برای یک دستگاه خانگی معمولی، بررسی دورهای دستگاه و تعویض فیلترهای مصرفی طبق دستورالعمل سازنده اهمیت زیادی دارد. سازمان جهانی بهداشت نیز تأکید میکند که سیستمهای تصفیه آب خانگی باید همراه با دستورالعمل مشخص برای استفاده، نظافت، نگهداری و تعویض قطعات عرضه شوند.
به زبان ساده، اگر دستگاه بهدرستی کار میکند، باز هم نباید سرویس آن را تا زمانی که مشکل جدی ایجاد شود به تعویق انداخت.
زمان مناسب سرویس دستگاه تصفیه آب چقدر است؟
برای بسیاری از دستگاههای خانگی، یک بازبینی دورهای حدود ۶ ماهه میتواند نقطه شروع مناسبی باشد؛ اما این به معنی آن نیست که تمام فیلترها دقیقاً هر ۶ ماه باید تعویض شوند. برای مثال، فیلتر رسوبگیر ممکن است در یک خانه به دلیل کدورت بیشتر آب سریعتر اشباع شود، در حالی که در خانهای دیگر مدت بیشتری کار کند. همچنین میزان مصرف یک خانواده چهار نفره با یک یا دو نفر یکسان نیست.
WHO نیز در ارزیابی فناوری های تصفیه آب خانگی، عمر مفید و ظرفیت هر سیستم را وابسته به حجم آب تصفیهشده، زمان استفاده یا دستورالعمل مشخص تولیدکننده در نظر میگیرد.
بنابراین:
سرویس دورهای با تعویض همه فیلترها در یک زمان مشخص تفاوت دارد.
فیلترهای دستگاه هر چند وقت یکبار تعویض شوند؟
زمان تعویض به نوع فیلتر بستگی دارد.
فیلتر رسوبگیر
آب آشامیدنی ممکن است حاوی ذراتی مانند شن، گلولای و ذرات ناشی از خوردگی لولهها باشد. فیلتر رسوبگیر این ذرات را کاهش میدهد و به همین دلیل ممکن است با گذشت زمان دچار گرفتگی شود. کاهش فشار آب یا کاهش جریان ورودی میتواند یکی از نشانههای نیاز به بررسی این فیلتر باشد.
فیلتر کربنی
کربن فعال معمولاً برای کاهش کلر، بو، مزه نامطلوب و برخی ترکیبات آلی استفاده میشود. ظرفیت این فیلتر محدود است و باید طبق مشخصات سازنده تعویض شود.
ممبران RO
در دستگاههای اسمز معکوس، ممبران یکی از مهمترین اجزای سیستم است. زمان تعویض آن به کیفیت آب ورودی، میزان مصرف، عملکرد پیشفیلترها و شرایط نگهداری بستگی دارد. به همین دلیل، ممبران نباید صرفاً بر اساس یک عدد زمانی ثابت تعویض شود؛ بهتر است عملکرد واقعی سیستم نیز بررسی شود.
آیا سرویس دستگاه فقط به تعویض فیلتر محدود میشود؟
خیر.
سرویس دستگاه تصفیه آب میتواند شامل بررسی چندین قسمت باشد:
- فیلترهای پیشتصفیه
- ممبران
- مخزن ذخیره
- پمپ
- شیرهای برقی
- اتصالات
- شیلنگها
- شیر برداشت
- فشار آب
- میزان تولید آب
- میزان تخلیه آب به فاضلاب
- سیستم UV در صورت وجود
- وضعیت نشتی
WHO نیز در دستورالعملهای مربوط به تصفیه آب خانگی، مواردی مانند نظافت، شستوشو، تعویض قطعات و نگهداری دورهای را جزو اطلاعات ضروری عملکرد سیستم میداند.
از کجا بفهمیم دستگاه زودتر از موعد نیاز به سرویس دارد؟
گاهی لازم نیست تا رسیدن زمان سرویس دورهای صبر کنید. اگر یکی از نشانههای زیر مشاهده شد، بهتر است دستگاه بررسی شود:
۱. کاهش فشار آب
اگر آب خروجی نسبت به گذشته بسیار ضعیف شده باشد، ممکن است فیلترها گرفته باشند یا مشکل دیگری در سیستم وجود داشته باشد.
۲. کاهش حجم آب تولیدی
در دستگاه اسمز معکوس، کاهش محسوس تولید آب میتواند به گرفتگی فیلتر، مشکل فشار، ممبران یا سایر اجزا مربوط باشد.
۳. تغییر طعم آب
اگر طعم آب ناگهان تغییر کند، وضعیت فیلترهای کربنی، مخزن و سایر اجزای دستگاه باید بررسی شود.
۴. تغییر بوی آب
بوی غیرطبیعی آب نیز میتواند نشانهای برای بررسی وضعیت فیلتر یا مخزن باشد.
۵. نشتی آب
وجود قطرات آب اطراف محفظه فیلتر، اتصالات یا شیلنگها نباید نادیده گرفته شود.
۶. صدای غیرعادی
اگر پمپ یا سایر اجزای دستگاه صدایی متفاوت از گذشته ایجاد کنند، بهتر است علت آن مشخص شود.
۷. تخلیه مداوم آب به فاضلاب
در سیستمهای RO، تخلیه غیرعادی و مداوم آب میتواند نشانه وجود مشکل در عملکرد سیستم باشد.
آیا کیفیت آب منطقه روی زمان سرویس تأثیر دارد؟
بله، بسیار زیاد.
این یکی از مهمترین عواملی است که باعث میشود نتوان برای تمام خانوادهها یک برنامه سرویس یکسان تعیین کرد.
اگر آب ورودی دارای رسوب، کلر، کدورت یا برخی مواد محلول بیشتری باشد، ممکن است فیلترها زودتر از ظرفیت معمول خود اشباع شوند.
از طرف دیگر، مقدار مصرف نیز اهمیت دارد. خانوادهای که روزانه مقدار زیادی آب از دستگاه دریافت میکند، طبیعتاً فیلترهای آن را سریعتر از خانوادهای با مصرف پایین به ظرفیت اسمی میرساند.
WHO نیز در ارزیابی سیستمهای تصفیه خانگی، ظرفیت تصفیه را بر اساس حجم آب و شرایط استفاده مورد توجه قرار میدهد.
سرویس دستگاه در خانههای پرمصرف چگونه باشد؟
اگر تعداد افراد خانواده زیاد است یا آب تصفیهشده برای آشامیدن و پختوپز به مقدار زیادی مصرف میشود، بهتر است وضعیت فیلترها بیشتر بررسی شود.
در چنین شرایطی، تقویم سرویس باید بر اساس میزان مصرف واقعی تنظیم شود، نه فقط تعداد ماههای گذشته.
به همین دلیل، یک خانواده ممکن است قبل از رسیدن به زمان معمول نیاز به تعویض فیلتر داشته باشد.
آیا دستگاه باید کاملا سرویس شود؟
اگر فراغیب را بهعنوان یک نظریه در نگهداری دستگاه تصفیه آب در نظر بگیریم، اصل مهم این است که کیفیت عملکرد دستگاه را نباید فقط با نام یا برند ارزیابی کرد.
در این دیدگاه، چهار عامل اهمیت دارند:
کیفیت آب ورودی + میزان مصرف + وضعیت فیلترها + سرویس منظم
بنابراین دستگاه هایی که در فراغیب ارزیابی شده اند یا هر دستگاه تصفیه آب دیگری، در صورت استفاده مداوم، به بررسی و نگهداری نیاز دارد.
این موضوع حتی برای سیستمهایی که از فناوریهای پیشرفتهتر مانند RO یا پرتو فرابنفش استفاده میکنند نیز صدق میکند.
برنامه پیشنهادی سرویس دستگاه تصفیه آب
جدول زیر یک برنامه عمومی است و زمان دقیق باید با دفترچه دستگاه و شرایط آب تطبیق داده شود:
این اعداد جایگزین دستورالعمل تولیدکننده نیستند. WHO نیز تأکید میکند که سیستم تصفیه باید دارای دستورالعمل مشخص برای نگهداری و تعویض قطعات باشد.
آیا باید قبل از سرویس دستگاه صبر کنیم تا آب بدطعم شود؟
خیر.
تغییر طعم یا بو میتواند یک نشانه هشدار باشد، اما بسیاری از آلایندههای آب با بو، رنگ یا مزه قابل تشخیص نیستند. به همین دلیل بهتر است تعویض فیلترها بر اساس ظرفیت، میزان مصرف و دستور سازنده انجام شود، نه فقط بر اساس تغییر ویژگیهای ظاهری آب.
EPA نیز تأکید میکند که فیلترها زمانی عملکرد مورد انتظار را دارند که طبق دستورالعمل سازنده نگهداری و تعویض شوند؛ در برخی شرایط، تأخیر در تعویض فیلتر میتواند باعث افزایش مواجهه با آلاینده هدف شود.
سرویس دستگاه تصفیه آب شامل چه کارهایی است؟
یک سرویس مناسب میتواند شامل این مراحل باشد:
۱. بررسی فیلتر ۲. بررسی فشار آب ۳. بررسی ممبران ۴. کنترل مخزن ۵. بررسی نشتی ۶. کنترل اتصالات ۷. بررسی پمپ ۸. بررسی عملکرد نهایی آب خروجی
در دستگاههای دارای UV، وضعیت لامپ و محفظه آن نیز باید مطابق دستور سازنده بررسی شود. هدف از سرویس این نیست که صرفاً قطعات بیشتری تعویض شوند؛ هدف، حفظ عملکرد صحیح سیستم و جلوگیری از تعویض غیرضروری قطعات است.
جمعبندی
برای بسیاری از دستگاههای خانگی، بررسی دورهای حدود هر ۶ ماه یکبار نقطه شروع مناسبی است؛ اما زمان دقیق تعویض فیلتر و قطعات به کیفیت آب، میزان مصرف، نوع فناوری و دستورالعمل سازنده بستگی دارد.
اگر دستگاه علائمی مانند افت فشار، کاهش تولید آب، تغییر طعم یا بو، نشتی، صدای غیرعادی یا تخلیه مداوم آب به فاضلاب نشان دهد، بهتر است منتظر رسیدن زمان سرویس بعدی نمانید. در نهایت، سرویس منظم دستگاه تصفیه آب فقط برای افزایش عمر تجهیزات نیست؛ هدف اصلی، حفظ عملکرد سیستم و اطمینان بیشتر از کیفیت آب تصفیهشده است.گزارشهای جدید WHO نیز بر استفاده صحیح و مستمر و رعایت الزامات نگهداری در فناوریهای تصفیه آب خانگی تأکید دارند.
برای آگاهی بیشتر هنگام خرید دستگاه می توانید به مقالات زیر مراجعه کنید.
روش صحیح نگهداری از دستگاه تصفیه آب
عمر مفید فیلتر تصفیه آب چقدر است؟
چرا کیفیت فیلتر تصفیه آب اهمیت دارد؟
علت کم شدن فشار آب دستگاه تصفیه آب چیست؟
چرا دستگاه تصفیه آب صدا میدهد؟
چرا دستگاه تصفیه آب نشتی دارد؟
علت کار نکردن پمپ دستگاه تصفیه آب